TARİHÇE
Birçok
kişinin tahmininin aksine dalış aslında genç bir endüstridir. Malzemelerdeki ilk
icatlar ve ürünler, eğitimdeki ilk sistemler rekorlar ve kişişel rekorlar son
60 yıl içinde olmuştur. Buna rağmen dalış belli bir formasyonun içinde kalmıştır
ve gelecek 100 yılda da öyle olacaktır.
1878 yılında Henry
Fleuss dalgıçlar tarafından kullanılabilecek ilk pratik solunum cihazını icat
etmiştir. Sistem kapalı devre prensibi ile çalışmaktaydı. 1880'de
fransız fizyolojist Paul Bert basınç altında solunum yapma ile ilgili öncü çalışmasını
tamamlamıştır. Derin su dalgıçlarının karşılaştığı problemi "dekompresyon
hastalığı" olarak tanımlamış ve kana karışan azot gazının meydana getirdiği
kabarcıkların sebep olduğunu iddia etmiştir. Aynı zamanda oksijenin basınç altında
toksit özelliği gösterdiğini söylemiştir. 1893'te
Louis Boutan ilk kez fotoğraf makinasını sualtında resim çekecek hale getirmiş
ve ilk sualtı resimlerini çekmiştir. Aynı zamanda ilk sualtı flaşını icat etmiş,
ve 1899 yılında flaş kullanarak ilk sualtı resimlerini çekmiştir. Daha sonra ilk
sualtında fotoğrafçılıkla ilgili kitabı yazmıştır. " La Photographie Sous-Marine
" 1905'te Amerikan bahriyesi ilk dalış kitabını
yayınlamıştır. "Handbook for Seaman Gunners". Kitap malzeme resimleri
içeren yedi açıklayıcı bölüme sahipti. 1908'de
John Scott Haldane, eriyik haldeki azot gazının kabarcık haline dönüşerek dekompresyon
hastalığı meydana getirdiğini onaylamıştır. Haldane dalgıçların bu hastalıktan
" the bends" korunması için dekompresyon beklemesi ile ilgili kurallar
yaratmıştır. Bu bilgiler ilk dalış tabloları yapılırken kullanılmıştır. 1909'da
Almanların Drager'i dalış marketine girmiş ve 1911 de oksijen kapalı devresini
yapmıştır. 1917 de Drager Nitrox kapalı devresini 40 metre limiti ile piyasaya
sunmuştur. 1920'de Tokyo'lu mühendis Watanabe
Riichi, Ohgushi'nin eşşiz gazmaskesi adı altında , solunum maskesi satışına başlamıştır;
cihaz dalıcının sırtında baş aşağı asılı taşınan tüplerle çalışıyordu. Cihaz Japon
bahriyesinde kullanılmaya başlandı. 1923'te
W.H.Longley Amerikada, Dry Tortugas ta, ilk renkli sualtı fotoğrafını çekmiştir.
Longley ve Charles Martin harici ışık ve magnezyum flaş kullanarak karada ilk
renkli fotoğrafı 3 yıl sonra çekmişlerdir.
1925'yılında
Yves Le Prieur dalgıçların hava akışını manual olarak kontrol edebildikleri ilk
sırtta taşınabilen tüple regülatörü icat etmiştir. Bu alet 1934 yılında full maske
ile birleştirilerek son halini almıştır. Le Prieur bir çok kişiye havuzda dalmasını
eğlence amaçlı olarak öğretmiştir. Acaba kendisi ne ilk sualtı eğitmeni diyebilirmiyiz
? 1932'de William Beebe mühendis Otis Barton ile
beraber ilk sualtı batiskapını yapmıştır. Yüzeyden bir kablo ile sarkıtılan çift
kişilik çelik küre, Bermuda kıyılarında 661 metre derinliğe indirilmiştir. Çiftin
okyanusun derinliklerinde ilk görüp, tanımladıkları ve fotoğrafını çektikleri
cisim organik olarak ışık saçan okyanus canlıları idi. Beebe keşfettiklerini 1934
te yayınladığı yarım mil aşağıda "Half Mile Down" adlı kitabında yazmıştır.1938
de Amerikalı Gilpatric ilk sualtı kitabını yazmıştır. 1933'
te Fransız Louis De Corlieru yüzme pervaneleri ile ilgili ilk patendini almıştır,
daha sonra birçokları buna yüzme paleti demiş ve amerikan patendi için sıraya
girmişlerdir. 1938'de Amerikalı Gilpatric "The
Compleat Goggler " adlı kitabını yazdı, bu kitap ilk sportif dalış kitabı
olarak büyük bir ilgi gördü. 1939'da Hans Hass
sualtında zıpkınla ve fotoğraf makinası ile avlanma isimli, dünyadaki ikinci sualtı
kitabını yayınlamıştır. Fotoğraf çekme ile serbest dalışı karşılaştıran ilk kitaptı.
Takip eden yıllarda ilk serbest dalışla sualtı filmini çeken kişi olmuştur. Adı
da Stalking Underwater. 1942 de Hans, Sea Devil isimli tekneyi sualtı araştırmaları
için donatmış ve Kızıldeniz ile Avusturalya'nın Büyük bariyer reeflerinde tüple
dalış yapan ilk insan olmuştur. 1942'de Jacques
Cousteau, 18 metrede " Par Dix-Huit Metres De Found " isimli ilk sualtı
filmini çekmiştir. Film tüp kullanmadan nefesle dalışlar yaparak çekilmiştir.
Cousteau, Air Liquide de (L'Air Liquide et Cie) mühendis olarak çalışan Emile
Gagnan ile tanışmış ve 1943 te ilk kullanılabilir açık devre sualtı solunum cihazını,
Aqualung'u icat etmişlerdir. Fransızcada su ciğeri demekti. Cousteau oğulları
Philippe ve Jean-Michel'le birlikte bu cihazın prototipinin de denemesini yapmıştır.
Bu Cousteau ailesini, dalış seyehatinin güzel bir aile gezisi olduğunu keşfeden
ilk aile yapmıştır. 1948'de Emile Gagnan denetiminde
Canada'da Aqualung üretimine başlandı. Aynı yıl Rene Bussoz gözetiminde Arnie
Post Aqualung cihazını New York'taki yüzme havuzunda test etti. Birçok kişi onun
Aqualung cihazını kullanan ilk Amerikalı olduğunu söyler. Takip eden yıl Cousteau,
Bussoz ve diğer birkaç kişi, Point Dume, Malibu ve California'ya yaptıkları dalış
gezisinde Aqualung cihazıyla ilk açık deniz dalışlarını yapmışlardır. 1950'de
Dick Anderson U.S.Divers firmasında ilk aqualung eğitmeni oldu. Firmada laboratuvar
görevlisi olarak işe başladı fakat mekanik tamir becerisi onu cihazların bakım
görevlisi yaptı. Eğitmen olarak ta insanlara bu cihazın nasıl kuşanılacağını,
sualtında nasıl nefes alınacağını, maskeden suyun tahliyesini ve ağızlığın ağızdan
çıkarılıp tekrar alınmasını öğretiyordu. Muhtemelen ilk Discover Scuba programını
yapıyorlardı. 1951'de Scripps Oceanopraphic enstitüsünde
bilim adamı olarak çalışan Conrad Limbaugh ilk sivillere yönelik dalış kursunu
organize etti. Bu program daha sonra 1954 te Al Tillman ve Bev Morgan tarafından
düzenlenen ve ilk scuba sertifikası verilen Los Angeles şehri dalış programı nın
temelini oluşturdu. Bir söylentiye göre Limbaught ilk bilimsel, dalışta emniyet
adlı kitabı yazdı ve standartları meydana getirdi ki halen bu standartlar geçerliğini
korumaktadır. 1953'te Cousteau ve Frederick Dumas,
Cousteau'nun ilk ingilizce sualtı kitabını Amerikada yayınladılar. "Sessiz
Dünya ". Aynı zamanda 1953 te U.S.Divers firması ilk sualtı malzeme kataloğunu
çıkardı, içinde Dr. Hugh Bradner in icat ettiği ilk neopren elbise tanıtılıyordu.
1954'te E.R. Cross Underwater Safety isimli Amerika'nın
ilk modern dalış kitabını yayınladı ve Dottie Frazier ilk kadın sualtı eğitmeni
oldu. Uzun bir serbest dalış hayatından sonra, Frazier aletli dalışı eğitmenlik
kursunda öğrendi. Aynı yıl Amerikalı Zale Parry 61 metreyi
geçen ilk kadın dalgıç oldu. Kaliforniya da Catalina adasında bu derinliği 64
metreye kadar çıkardı. Yine 1954'te Frank Scalli
YMCA için scuba eğitimi programını yazdı ve kolejlerle üniversitelere bu programı
tanıttı. İlk eğitimlerini de Harward üniversitesi, Massachusetts teknoloji enstitüsünde,
Amerikan askeri akademisinde ve Amerikan denizcilik akademisinde verdi. YMCA Scali'nin
çalışmalarını temel alarak ilk ulusal dalıcı eğitimi ve sertifikalandırılması
programını sundu. 1955'te John Steel Dünyada
sualtında resim yapan ilk sanatçı oldu ve Skin Diver dergisinin kapak resmini
sualtında yaptı. 1956'da Ted Nixon kırmızı beyaz
dalış bayrağını tanıttı. Bir yıl sonra Fredrick Dumas denge yeleğini ( BC ) icat
etti. 1957'de Bob Soto Grand Cayman adasında
ilk full servis dalış operasyonu merkezini açtı; Bob Soto's diving Ltd. 1959'da
Monaco da CMAS kuruldu; Confederation Mondiale Des Activities Subaquatiques. Bir
yıl sonra Al Tillman ve Neal Hess NAUI yi, Underwater Society of Amerika işbirliği
ile kurdular. Tillman 1 numaralı NAUI kartını aldı. 1960'ta
Viking Norseman'ın çift hortumlu regülatörü ilk kez ahtapot regülatörlü satıldı
ve Maurice Fenzy ilk başarılı BC'nin patendini aldı. 1963'te
endüstirinin üyeleri Diving Equipment and Manufacturers Association ( DEMA ) nı
oluşturdu. 1 yıl sonra Richard Adcock live-aboard dalış teknesini La Paz'da, Meksika'da
hizmete soktu. Aynı yıl Los Angeles şehrinin park ve rekreasyon departmanı ilk
sportif dalış filmini yaptı. Colonel John D. Craig tarafından yaratılan filmde
Zale Parry ve Tommy Thompson rol aldı. 1965'te
George Beuauchat Jet Fin isimli paletin Amerika'daki patendini aldı. Daha sonraları
Scubapro bu paleti alıp daha populer hale getirdi. Orijinal patendinde arkası
kapalı idi, daha sonra ayarlı hale getirildi. 1966'da
Ralph Erickson ve John Cronin Amerika'da Professional Association of Diving Instructor
( PADI ) isimli şirketi kurdular. Erickson ileri eğitim fikrini geliştirdi. Cronin
sıfır numaralı Kurs directörlüğü kartını, Erickson ise 1 nolu kurs direktörlüğü
kartını aldı. 1967'de Tom Mount National association
of Cave Divers'ı kurdu. Gerçekte kendisi herhangi bir sertifikalandırma yokken,
1962 den beri mağara dalışı eğitimi veriyordu. 1967'de
PADI ilk eğitmenlere hitap eden dergiyi çıkardı. The Undersea Journal ve ilk Advanced
ve Specialty programlarını sundu. 1972'de Nick
Icorn PADI'nin ilk executive directörü oldu ve scuba eğitimi veren bir kuruluş
için ilk standart ve prosüdürleri yazdı. Aynı yıl Kaptan Don Stewart mercanları
ve reefleri gemilerin çapalarının meydana getirdiği hasarlardan korumak için ilk
gemi bağlama şamandıralarını tanıttı. 1975'te
PADI ilk eğitmen geliştirme programını uygulayacak eğitmeni yetiştirmekle ilgili
programı meydana getirdi. ( Kurs Direktörlüğü Kursu ) 1977'de
Miami'de ilk DEMA show yapıldı. 1983'te mucit
Craig Barshinger, Karl Huggins ve ORCA Industrie'nin kurucusu Jim Fulton ilk başarılı
dalış bilgisayarını piyasaya sundular. 1985'te
PADI eğitmen adaylarını geliştirme ile eğitmenlik sınavlarını ayıran ilk kuruluş
oldu. Instructor Devolepment Course ( IDC ) ve Instructor Examination ( IE ) programı. 1986'da
PADI nin araştırma ve geliştirme departmanı ( DSAT ) özellikle sportif dalıcılar
için dizayn edilen dünyanın ilk dekomprasyon içermeyen dalış tablosu modelini
geliştirdi. Bu çalışmanın sonucu olarak sportif dalış planlayıcısının, Tablo ve
Wheel ( spiral ) modelleri piyasaya sunuldu. Kaynak: Necat
ÇOŞKUN / www.denizmagazin.com |