|
 Dünya
rezervinin yüzde 70'i Türkiye'de bulunan 5000 yıllık
bir doğa harikası mineral. Yüzyıllardır dışarıya ihraç
ettiğimiz, tanımadığımız ve kıymetini bilmediğimiz bir
cevher. Usta ellerde yeniden hayat bulan bu gizemli
taşı ne kadar tanıyoruz? İşte Avrupa ülkelerinde deniz
köpüğü adıyla bilinen lületaşının öyküsü…
Lületaşı magnezyum ve silisyum esaslı ana kaya parçalarının
yerin değişik derinliklerindeki başkalaşım katmanları
içinde, hidrotermal etkilerle hidratlaşması sonucu meydana
gelir.
Lületaşının bilimsel ismi sepiyolittir. Sepiyolit 2
MgO, 3 SiO2, 2 H2O bileşiminde magnezyum silikat mineralidir.
Kuru iken suda yüzer. Sertliği 2-2,5, yoğunluğu 1-2gr/cm3
arasında değişmektedir. Nemli olduğunda kaygan görünümlü,
çok ince taneli, kile benzer, kompakt ve beyaz krem
renklidir. Lületaşının toprak içindeyken temizliğini,
çıkarıldıktan sonra kolay işlenmesini gözenekli yapısının
tuttuğu bu doğal nem sağlar. Doğrudan ya da işlendikten
sonra kurutulan lületaşı kaybettiği nem arasında hafifler
ve önemli bir direnç kazanır.
Elektromikroskop çalışmaları sonucu iki türlü sepiyolite
rastlanmıştır; Alfa ve Beta sepiyolit. Alfa sepiyolit
olan lületaşı bir yarı kıymetli taşken, beta sepiyolit
olan sepiyolitik kil bir sanayi madenidir.
Lületaşı uzun yılların denemeleri sonucu 6 cinse ayrılmıştır.
Bu cinslerde aralarında çeşitli türlere ayrılmış bulunmaktadır.
Bu ayrımın ana cinsleri önem cinsleri şöyle sıralanabİlir.
 1-SIRALAMALI-
Pipo yapımında kullanılır.
2-BİRİM BİRLİK- Biblo ve pipo yapımında kullanılır.
3-PAMUKLU- Kadın piposu yapımında kullanılır.
(Pipo yapımına en elverişli türdür)
4-DANELİ- Kadın piposu yapımında kullanılır.
5-ORTADÖKME- Tespih yapımında kullanılır.
6-CILIZ- Nikotin emici astar yapımında kullanılır.
Cılız dışında kalan çeşitler kendi aralarında da ayrıca
12 şer çeşide ayrılırlar. Her cinsin 1'den 7'ye kadar
olan türleri iyi 7-10 arası orta 10-12 arası türler
düşük kalitelidir.
Lületaşı Pipolar
Lületaşı pipolar keşfinden bu yana, tiryakiler arasında
lüks pipo olarak görülmüştür. Gerçek bir tiryaki bir
gün ona sahip olmak ister. Görünüm ve lezzet açısından
şarap gibi zaman geçtikçe gelişir ve eskidikçe değerlenir.
Çok hafiftir ve kendine özgü bir kokusu vardır.
Lületaşı nasıl işlenir?
Madenden çıkarılan lületaşı temizlenir. Özel bir süreçle
yumuşatılan lületaşı, özel bir bıçakla oyularak pipo
haznesi haline getirilir, özel bir cins su kamışıyla
parlatılır. Daha sonra ispermeçete ve balmumuna daldırılarak
sertleştirilir. Son aşamada da pipo haznesine sapı takılır.
|
